آموزش نقاشی زیرلعابی، تکنیکها و نکات مهم
آموزش نقاشی زیرلعابی، تکنیکها و نکات مهم
یکشنبه، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
آموزش نقاشی زیرلعابی؛ تکنیکها و نکات مهم
نقاشی زیرلعابی یکی از تکنیکهای جذاب و پرکاربرد در هنر سرامیک است که امکان ایجاد طرحها و جزئیات متنوع روی سطح بدنه سرامیکی را فراهم میکند. در این روش، رنگهای مخصوص سرامیک قبل از لعاب نهایی روی بدنه اجرا میشوند و پس از پخت، طرح در سطح نهایی اثر تثبیت میشود.
اگر قصد دارید نقاشی زیرلعابی و تکنیکهای رنگ و لعاب سرامیک را بهصورت تخصصی و گامبهگام یاد بگیرید، میتوانید در دوره آموزش نقاشی زیرلعابی و لعاب ببوک ثبتنام کنید:
👉 [لینک ثبتنام دوره آموزش نقاشی زیرلعابی و لعاب]
در این دوره، تکنیکهای مختلف اجرای رنگ و لعاب، نحوه کار با رنگهای زیرلعابی، روشهای ایجاد طرح و جزئیات، شناخت لعاب و نکات مهم مربوط به پخت آموزش داده میشود.
نقاشی زیرلعابی چیست؟
در نقاشی زیرلعابی، رنگهای مخصوص سرامیک روی بدنه اجرا میشوند و سپس، بسته به روش کار، با یک لایه لعاب شفاف پوشانده شده و وارد کوره میشوند.
تفاوت اصلی این تکنیک با نقاشی روی لعاب در محل قرار گرفتن رنگ نسبت به لایه لعاب است. در نقاشی زیرلعابی، رنگ در زیر لایه لعاب نهایی قرار میگیرد.
به همین دلیل، انتخاب رنگ، میزان استفاده از آن، دمای پخت و نوع لعاب شفاف میتوانند روی نتیجه نهایی تأثیر داشته باشند.
نقاشی زیرلعابی را روی چه سطحی انجام دهیم؟
برای اجرای نقاشی زیرلعابی، بسته به نوع رنگ و روش مورد استفاده میتوان روی بدنه خام یا سطح بیسکویتشده کار کرد.
سطح خام معمولاً جذب بیشتری دارد و رنگ سریعتر وارد بدنه میشود؛ بنابراین کنترل قلم و میزان رطوبت اهمیت زیادی پیدا میکند.
سطح بیسکویتشده جذب متفاوتی دارد و ممکن است کنترل حرکت قلم روی آن برای برخی تکنیکها راحتتر باشد.
به همین دلیل بهتر است قبل از اجرای طرح اصلی، رفتار رنگ روی همان بدنه و در همان شرایط پخت آزمایش شود.
برای نقاشی زیرلعابی به چه ابزارهایی نیاز داریم؟
ابزار موردنیاز به نوع تکنیک و طرح بستگی دارد، اما موارد زیر معمولاً کاربرد زیادی دارند:
- رنگهای زیرلعابی مناسب سرامیک
- قلممو در اندازهها و شکلهای مختلف
- پالت یا ظرف ترکیب رنگ
- آب و ظرف شستوشوی قلم
- اسفنج
- مداد یا ابزار طراحی مناسب سرامیک
- شابلون در برخی تکنیکها
- ابزار ایجاد بافت و خط
- لعاب شفاف مناسب برای پوشش نهایی
انتخاب قلم مناسب اهمیت زیادی دارد. برای جزئیات ظریف، قلمهای نوکتیز و باریک کاربرد بیشتری دارند و برای پوشاندن سطح، قلمهای بزرگتر میتوانند کنترل بهتری ایجاد کنند.
رنگ زیرلعابی چه تفاوتی با رنگ معمولی دارد؟
رنگهای مورد استفاده در سرامیک با رنگهای معمولی نقاشی تفاوت دارند؛ زیرا باید بتوانند فرآیند حرارتدهی در کوره را تحمل کنند و در دمای مناسب به نتیجه موردنظر برسند.
رنگ زیرلعابی علاوه بر نوع رنگدانه، تحت تأثیر دمای پخت، ضخامت لایه، نوع بدنه و لعاب نهایی نیز قرار میگیرد.
بنابراین رنگی که قبل از پخت ظاهر مشخصی دارد، الزاماً بعد از پخت همان رنگ و همان شدت را نخواهد داشت.
این موضوع یکی از مهمترین نکاتی است که در یادگیری آموزش نقاشی زیرلعابی باید به آن توجه کرد.
مراحل نقاشی زیرلعابی
۱. آمادهسازی سطح
سطح قطعه باید تمیز و عاری از گردوغبار و چربی باشد.
اگر روی سطح بیسکویت کار میکنید، بهتر است قبل از شروع، سطح را بهخوبی بررسی کنید و در صورت وجود ایراد، آن را اصلاح کنید.
۲. طراحی اولیه
بسته به سبک کار میتوانید طرح را مستقیماً روی قطعه اجرا کنید یا ابتدا طراحی اولیه داشته باشید.
برای طرحهای دقیق و هندسی، استفاده از الگو یا شابلون میتواند به اجرای منظمتر کمک کند.
۳. اجرای رنگ
رنگ زیرلعابی با قلممو یا ابزار مناسب روی سطح اجرا میشود.
در این مرحله کنترل مقدار رنگ اهمیت زیادی دارد. لایه بیش از حد ضخیم یا تجمع رنگ در بعضی قسمتها میتواند روی نتیجه پخت تأثیر بگذارد.
۴. ایجاد جزئیات
پس از اجرای لایههای اصلی، میتوان جزئیات، خطوط، سایهها و بافتهای موردنظر را اضافه کرد.
بسته به تکنیک، میتوان از روشهای مختلفی مانند نقاشی، خطگذاری، شابلون، اسفنج، خراشدادن و ترکیب رنگها استفاده کرد.
۵. لعاب شفاف
پس از آماده شدن نقاشی، در صورت انتخاب این روش، سطح با یک لعاب شفاف مناسب پوشانده میشود.
در این مرحله باید توجه داشت که لعاب شفاف میتواند ظاهر رنگها را تغییر دهد؛ بنابراین بهتر است قبل از اجرای کار اصلی، ترکیب رنگ و لعاب آزمایش شده باشد.
۶. پخت
در نهایت قطعه بر اساس دمای مناسب بدنه، رنگ و لعاب وارد کوره میشود.
دمای پخت باید متناسب با مواد استفادهشده انتخاب شود؛ زیرا پخت نامناسب میتواند باعث تغییر رنگ، سوختن رنگ، ایجاد عیب در لعاب یا مشکلات دیگر شود.
تکنیکهای نقاشی زیرلعابی
نقاشی زیرلعابی فقط به نقاشی با قلممو محدود نمیشود و میتوان از روشهای مختلفی برای ایجاد طرح استفاده کرد.
نقاشی با قلممو
یکی از رایجترین روشهاست و برای اجرای طرحهای ظریف، گلوبوته، تصویرسازی و جزئیات کاربرد دارد.
تکنیک شابلون
در این روش از شابلون برای ایجاد یا انتقال طرح روی سطح استفاده میشود و برای طرحهای تکرارشونده و هندسی کاربرد زیادی دارد.
تکنیک اسفنج
اسفنج میتواند برای ایجاد بافت، پوشش سطح یا ایجاد تغییرات نرم در رنگ مورد استفاده قرار بگیرد.
تکنیک اسگرافیتو
در این روش با ایجاد خراش یا برداشتن بخشی از لایه رنگی، سطح زیرین نمایان میشود و میتوان خطوط و طرحهای مختلفی ایجاد کرد.
ایجاد سایه و طیف رنگی
با کنترل میزان رنگ و ترکیب رنگها میتوان از تغییرات روشن و تیره برای ایجاد حجم و عمق در طرح استفاده کرد.
چرا رنگ زیرلعابی بعد از پخت تغییر میکند؟
یکی از موضوعاتی که ممکن است برای هنرجویان در ابتدای کار عجیب باشد، تفاوت رنگ قبل و بعد از پخت است.
رنگهای سرامیکی در اثر حرارت تغییر میکنند و نتیجه نهایی آنها به عوامل مختلفی وابسته است، از جمله:
- دمای پخت
- ضخامت رنگ
- نوع رنگدانه
- نوع بدنه
- نوع لعاب رویی
- ضخامت لعاب
- شرایط کوره
به همین دلیل، تست رنگ بخش بسیار مهمی از کار با رنگهای سرامیکی است.
بهخصوص اگر قرار است یک ترکیب رنگی مشخص را برای تولید چندین اثر استفاده کنید، بهتر است نمونه تست داشته باشید.
چرا بعضی رنگهای زیرلعابی کدر یا بیروح میشوند؟
کدر شدن یا تغییر ظاهر رنگ میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از دلایل ممکن است انتخاب نامناسب لعاب شفاف باشد.
همچنین ضخامت نامناسب رنگ، پخت نامتناسب یا ناسازگاری بین مواد میتواند نتیجه را تغییر دهد.
بنابراین برای رسیدن به نتیجه قابلاعتماد، نباید فقط به ظاهر رنگ قبل از پخت توجه کرد.
آزمایش رنگ + لعاب + بدنه + دمای پخت میتواند اطلاعات دقیقتری در اختیار شما قرار دهد.
تفاوت نقاشی زیرلعابی و روی لعاب
در نقاشی زیرلعابی، رنگ قبل از لعاب نهایی اجرا میشود و معمولاً با یک لایه لعاب شفاف پوشانده میشود.
اما در نقاشی روی لعاب، رنگ روی سطح لعاب اجرا میشود و فرآیند و دمای پخت آن میتواند متفاوت باشد.
هر کدام از این روشها ظاهر و کاربرد خاص خودشان را دارند و انتخاب بین آنها به نوع طرح، نتیجه موردنظر و مواد در دسترس بستگی دارد.
اشتباهات رایج در نقاشی زیرلعابی
اگر در ابتدای مسیر هستید، چند اشتباه میتواند نتیجه کار را تحت تأثیر قرار دهد:
- استفاده از لایه بیش از حد ضخیم رنگ
- انتخاب لعاب شفاف نامناسب
- ترکیب رنگها بدون تست قبلی
- نادیده گرفتن تغییر رنگ در کوره
- استفاده از قلم نامناسب
- پخت در دمای نامناسب
- اجرا روی سطح آلوده یا پر از گردوغبار
- نداشتن تست قبل از اجرای طرح اصلی
به همین دلیل، بهتر است در ابتدای کار به جای استفاده مستقیم از مواد روی اثر اصلی، نمونههای کوچک آزمایشی تهیه کنید.
آیا نقاشی زیرلعابی برای افراد مبتدی مناسب است؟
بله. نقاشی زیرلعابی میتواند یکی از جذابترین تکنیکها برای شروع کار با تزئینات سرامیکی باشد؛ اما برای رسیدن به نتیجه حرفهای، فقط یادگیری نحوه کشیدن طرح کافی نیست.
شناخت بدنه، رنگهای سرامیکی، لعاب، دمای پخت و رفتار مواد در کوره بخش مهمی از این تکنیک است.
به همین دلیل، آموزش مرحلهبهمرحله میتواند کمک کند هنرجو علاوه بر اجرای طرح، دلیل تغییرات و مشکلات احتمالی را نیز بهتر درک کند.
جمعبندی
آموزش نقاشی زیرلعابی تنها به یادگیری نقاشی روی یک قطعه سرامیکی محدود نمیشود. برای رسیدن به نتیجه مطلوب باید با رفتار رنگهای سرامیکی، آمادهسازی سطح، روشهای مختلف اجرا، لعاب شفاف و تأثیر حرارت بر رنگها نیز آشنا باشید.
تست کردن رنگها قبل از اجرای اثر اصلی، انتخاب لعاب مناسب و کنترل ضخامت رنگ از مهمترین نکاتی هستند که میتوانند کیفیت نتیجه نهایی را افزایش دهند.
نقاشی زیرلعابی این امکان را فراهم میکند که از یک قطعه ساده سرامیکی، اثری با جزئیات، رنگ و هویت بصری منحصربهفرد بسازید؛ از طرحهای ساده و مینیمال گرفته تا نقاشیهای ظریف و پرجزئیات.
اگر هدف شما یادگیری اصولی رنگ و لعاب سرامیک، نقاشی زیرلعابی و تکنیکهای مختلف تزئین سرامیک است، میتوانید آموزشهای تخصصی ببوک را دنبال کنید.